Jeśli posiadasz przydomową instalację fotowoltaiczną, Twoje rozliczenia przechodzą fundamentalną zmianę. Zamiast dotychczasowych faktur prognozowanych przesyłanych raz na pół roku czy raz na rok, rachunki będą pojawiać się co miesiąc na podstawie realnego zużycia.

Dla wielu osób pierwsze pismo od operatora może wyglądać obco. Czy zmiana oznacza utratę wypracowanych nadwyżek? Czy rachunki nagle wzrosną? Spokojnie – oto prosty przewodnik, który wyjaśnia wszystkie zawiłości bez technicznego żargonu.

Najważniejsze zmiany w pigułce

  • Koniec z prognozami i długimi cyklami: Znikają rozliczenia 2-, 6- i 12-miesięczne oraz szacunkowe prognozy. Płacisz co miesiąc za to, co faktycznie pobrałeś z sieci.
  • System rozliczeń pozostaje bez zmian: Jeśli rozliczasz się w starym systemie opustów (net-metering), nadal w nim jesteś. Jeśli wszedłeś w net-billing, dalej gromadzisz depozyt pieniężny. Zmienia się wyłącznie kalendarz wystawiania dokumentów.
  • Zgromadzone nadwyżki nie przepadają: Zarówno kilowatogodziny w „wirtualnym magazynie”, jak i środki w depozycie zachowują 12-miesięczny okres ważności od momentu wprowadzenia do sieci.
  • Sezonowość będzie bardziej widoczna: Zimą, gdy słońca jest mniej, comiesięczne rachunki będą wyraźnie wyższe niż latem, ponieważ koszty nie są już uśredniane na jednym półrocznym czy rocznym dokumencie.
  • Mocniejszy wpływ pór roku na portfel: Zimą, gdy słońca jest mało, rachunki będą wyraźnie wyższe niż latem. Koszty nie są już uśredniane na jednym dokumencie wystawianym raz na rok.

1. Jak czytać pierwszą comiesięczną fakturę?

Nowy dokument zawiera dane z jednego, konkretnego miesiąca. Oto dwie pozycje, które najczęściej mylą prosumentów:

Energia pobrana z sieci ≠ zużycie prądu w domu

Licznik mierzy wyłącznie prąd, który wpłynął z sieci energetycznej do Twojego domu. Jeśli w słoneczny dzień panele pracowały, a Ty prałeś lub gotowałeś obiad, prąd ten został skonsumowany na miejscu (autokonsumpcja). Licznik tego nie rejestruje, więc energia pobrana na rachunku to tylko to, czego zabrakło Twojej instalacji.

Energia wprowadzona do sieci

To nadwyżka wyprodukowana przez panele, której dom (i ewentualny domowy magazyn energii) nie zdołał zużyć na bieżąco. Trafia ona do sieci i:

  • w net-meteringu powiększa Twój wirtualny zapas kilowatogodzin,
  • w net-billingu zasila depozyt prosumencki (wartość w złotówkach ustalaną po zakończeniu miesiąca).

2. Co dzieje się z nadwyżkami po przejściu na cykl miesięczny?

Zasada 12 miesięcy na odebranie prądu lub środków nie ulega żadnej zmianie. Zmiana cyklu na comiesięczny sprawia jedynie, że na bieżąco widzisz stan swoich zasobów i łatwiej Ci kontrolować upływające terminy.

Oto jak to wygląda w zależności od systemu, w którym jesteś:

Net-metering (system opustów – instalacje zgłoszone do 31 marca 2022 r.)

  • Jak to działa: W sieci gromadzisz nie pieniądze, lecz kilowatogodziny. Za każdą 1 kWh wprowadzoną do sieci odbierasz później 0,8 kWh (dla instalacji o mocy do 10 kW) lub 0,7 kWh (dla instalacji o mocy 10–50 kW).
  • Termin ważności: Każdą wprowadzoną porcję energii możesz odebrać przez 12 miesięcy od momentu oddania jej do sieci.
  • Co po 12 miesiącach: Jeśli nie wykorzystasz zgromadzonych kilowatogodzin w ciągu roku, bezpowrotnie przepadają. Nie przysługuje za nie żadna rekompensata finansowa. Comiesięczna faktura ułatwia pilnowanie, czy najstarsze nadwyżki nie zbliżają się do terminu wygaśnięcia.

Net-billing (system wartościowy – instalacje zgłoszone od 1 kwietnia 2022 r.)

  • Jak to działa: Nadwyżki energii oddane do sieci są przeliczane na złotówki według rynkowych cen energii i trafiają do Twojego depozytu prosumenckiego. Środkami z tego depozytu pomniejszasz rachunki za prąd pobrany z sieci w kolejnych miesiącach.
  • Termin ważności: Pieniądze w depozycie zachowują ważność przez 12 miesięcy od daty zasilenia konta.
  • Co po 12 miesiącach: Jeżeli po roku na depozycie zostaną niewykorzystane pieniądze, powstaje nadpłata, którą sprzedawca może Ci zwrócić na konto bankowe. Obowiązuje tu jednak ustawowy limit:
    • do 20% wartości energii wprowadzonej do sieci w danym miesiącu – w przypadku rozliczeń po cenach miesięcznych (RCEm),
    • do 30% – w przypadku rozliczeń po cenach godzinowych (RCE).
    • Nadwyżka ponad ten limit przepada.

4. Dlaczego montaż fotowoltaiki jesienią nadal się opłaca

Dla osób, które uruchomiły swoją instalację fotowoltaiczną jesienią, przejście na comiesięczne rozliczenia rzeczywiste może przynieść zimny prysznic. Wielu świeżo upieczonych prosumentów spodziewa się natychmiastowej ulgi w portfelu tuż po zawieszeniu paneli na dachu. W modelu 1-miesięcznym pierwsze rachunki za grudzień czy styczeń po jesiennym montażu będą niewiele niższe niż dotychczas. Słońca jest naturalnie mniej, zapotrzebowanie domu wyższe, ale mimo to instalacja produkuje energię. Montaż instalacji jesienią:

  • Nie oznacza to, że instalacja nie zarabia – po prostu fotowoltaika w naszym klimacie bilansuje się w skali pełnych 12 miesięcy, a nie pierwszego miesiąca po montażu.
  • Inwestując jesienią, dajesz sobie idealny, pełny roczny cykl: startujesz z poziomu zero, od wiosny budujesz potężną nadwyżkę na depozycie, a następną zimę przechodzisz już całkowicie zabezpieczony finansowo.